Hansvg » Specials » Renaissancecomponisten
Er valt nog zoveel te leren!

Renaissancecomponisten

Renaissancecomponisten De renaissance was een periode met hernieuwde belangstelling voor klassieke kunst en cultuur. Het was ook een periode dat het middeleeuws wereldbeeld langzaam verdwijnt en nieuwe zaken worden ontdekt en ontwikkeld. Ook in de muziek zijn veranderingen. Componisten uit de renaissance, de renaissancecomponisten, componeren nieuwe muziek met nieuwe vormen. In deze special aandacht voor een aantal van deze renaissancecomponisten.

De Renaissance

Met renaissance wordt over het algemeen een periode in de geschiedenis aangeduid, van omstreeks 1400 tot 1600. Er zijn regionale verschillen, in Italië wordt het begin van deze periode al in de veertiende eeuw geplaatst.
Met de term renaissance, die letterlijk wedergeboorte betekent, wordt een overgangsperiode tussen Middeleeuwen en nieuwe tijd bedoeld. De aanduiding wedergeboorte geeft aan dat er een hernieuwde interesse kwam voor kunst en cultuur uit de klassieke periode. Alsof hiermee een periode van verval die na de ineenstorting van het Romeinse Rijk intrad, werd afgesloten. Hoewel de definitie jarenlang standhield, is er de laatste decennia een wat genuanceerder kijk op deze periode gekomen.

Niet de eerste

Tegenwoordig wordt de renaissance niet meer gezien als een periode waarin alles abrupt anders werd dan voorheen. Al eerder in de geschiedenis waren er periodes dat er hernieuwde belangstelling was voor de klassieke tijd. We zien dat al in de periode rond Karel de Grote (rond 800), en er zouden meer van dat soort periodes volgen. Toch waren er vanaf 1400 (in Italië wat eerder) wijzigingen waar te nemen in de samenleving, wijzigingen waarmee de middeleeuwen geleidelijk tot een einde zouden komen.

Oud en nieuw

Het feodale systeem, dat vanaf de Karolingische periode in Europa had gefunctioneerd, kon steeds minder gehandhaafd worden. Kasteelheren en kloosters, die tot deze periode als machts- en kennisblokken konden functioneren, moesten deze macht steeds meer afstaan aan de opkomende steden. Handelshuizen en kooplieden kwamen in aanzien. Nieuwe ontdekkingen, bijvoorbeeld van drukpers en papier, zorgden voor een snellere verspreiding van ideeën. Dank zij het kompas kon de wereld verder worden onderzocht, kon de macht van de handel zich verder over de bekende wereld uitstrekken. Door de ontdekking van het buskruit waren kasteelheren in hun vesting minder zeker van hun veiligheid dan voorheen. Omdat in de steden meer mensen zich konden ontwikkelen, konden ook kunst en cultuur zich ontwikkelen.

De muziek: klassiek of middeleeuwen?

Veel kunstvormen grepen in de late middeleeuwen terug op klassieke voorbeelden. Dat geldt niet voor de muziek. De muziek van de renaissance sluit niet aan op de klassieke tijd, maar is een vervolg op hetgeen in de middeleeuwen is ontwikkeld. Vanaf 1400 zijn belangrijke ontwikkelingen:
  • Het gebruik van de terts en de sext. In de middeleeuwen vond men de terts een dissonant.
  • De ontwikkeling van polyfonie. Hiermee wordt een meerstemmigheid bedoeld, waarbij meerdere melodieën tegelijk hoorbaar worden gemaakt, al dan niet in verschillende stemregisters. Alle stemmen hebben daarbij een min of meer gelijkwaardige rol.
  • Het gebruik van toonladders in kleine en grote terts. Ook het gebruik van kerktoonladders.
Veel muziek is bedoeld om in erediensten te gebruiken, maar er vindt een ontwikkeling plaats naar meer wereldse muziek. Aanvankelijk ligt het accent op vocale muziek, want instrumentale muziek staat in minder hoog aanzien. Maar ook hier wordt een verschuiving meer en meer zichtbaar.

Muziek in de renaissance

In de renaissance hebben veel componisten prachtige muziek gecomponeerd, die gelukkig voor een belangrijk deel bewaard is gebleven. Hoewel de instrumenten uit die tijd niet allemaal overgebleven zijn, is met behulp van replica's, gebouwd op grond van overblijfselen, schilderingen, tekeningen of beschrijvingen, een goed beeld te vormen hoe het allemaal geklonken moet hebben. Dat er zoveel muziek is overgebleven is mede te danken aan de ontdekking van de boekdrukkunst. Hoe dat je geschreven muziek kon drukken werd al snel na de boekdrukkunst ontdekt.

Renaissancecomponisten

De lijst van renaissancecomponisten is erg lang. Een aantal van deze componisten wordt in deze special besproken. Klik op de links hieronder, om van de betreffende componist wat meer informatie te krijgen. Houd deze special en de lijst met componisten in de gaten, want de lijst wordt nog uitgebreid.
Renaissancecomponist Adriaan Willaert

Renaissancecomponist Adriaan Willaert

De renaissance, letterlijk 'hergeboorte' was een cultuurperiode die ongeveer te plaatsen is tussen 1400 en 1600. Een periode met vernieuwde aandacht voor kunst en cultuur. De renaissancecomponist Adri…
Renaissancecomponist Alexander Agricola

Renaissancecomponist Alexander Agricola

Alexander Agricola was een bekende renaissancecomponist. De Nederlanden hebben in de renaissance (ongeveer tussen 1400 en 1600) heel wat beroemde componisten voortgebracht, die in hun eigen tijd maar…
Renaissancecomponist Cornelis Verdonck

Renaissancecomponist Cornelis Verdonck

De Nederlanden waren in de renaissance, in de vijftiende en zestiende eeuw, een centrum van cultuur, met name het zuidelijk gedeelte. Diverse kunstenaars leefden en werkten hier, het culturele klimaat…
Renaissancecomponist Cypriano de Rore

Renaissancecomponist Cypriano de Rore

De renaissance was een periode met nieuwe bloei voor de kunsten. Veel renaissancecomponisten die in de Nederlanden waren geboren, vertrokken naar Italië om ofwel inspiratie op te doen, ofwel voor een…
Renaissancecomponist Gilles Binchois

Renaissancecomponist Gilles Binchois

In de periode van de renaissance (ongeveer van 1400 tot 1600) vond een ware hergeboorte plaats van kunst en cultuur. De Nederlanden brachten in de renaissance verschillende componisten voort. In de vr…
Renaissancecomponist Giovanni Pierluigi da Palestrina

Renaissancecomponist Giovanni Pierluigi da Palestrina

In de renaissance (1400-1600) kwamen kunst en cultuur opnieuw tot leven, ook in de muziek. Een renaissancecomponist die veel invloed heeft gehad op de katholieke kerkmuziek sinds 1563, waarin het conc…
Renaissancecomponist Guillaume Dufay

Renaissancecomponist Guillaume Dufay

In de renaissance, de periode van culturele hergeboorte, leefden en werkten tal van componisten, waarvan een groot aantal namen en werken zijn overgeleverd. Een van de belangrijke vertegenwoordigers v…
Renaissancecomponist Hans Leo Hassler

Renaissancecomponist Hans Leo Hassler

Hans Leo Hassler was een componist, die in de late renaissance leefde en werkte. Zijn werk verbond de Duitse en Italiaanse chansonstijlen met elkaar. Hassler was een van de belangrijkste Duitse renais…
Renaissancecomponist Heinrich Isaac

Renaissancecomponist Heinrich Isaac

De Nederlanden vormden in de vijftiende en zestiende eeuw een belangrijk centrum van handel en cultuur in Europa. Het is daarom niet vreemd, dat de Nederlanden diverse bekende componisten hebben voort…
Renaissancecomponist Hubert Waelrant

Renaissancecomponist Hubert Waelrant

De Nederlanden brachten in de Renaissance diverse grote componisten voort, waarvan vele zich in de loop van hun leven over Europa verspreiden en een toonaangevende rol speelden. Sommigen bleven in de…
Renaissancecomponist Jacob Obrecht

Renaissancecomponist Jacob Obrecht

De Nederlanden hebben in de renaissance, een cultuurperiode die we kunnen plaatsen tussen 1400 en 1600, heel wat componisten voortgebracht, die nationale en internationale faam kregen. Eén van deze co…
Renaissancecomponist Jacobus Clemens non Papa

Renaissancecomponist Jacobus Clemens non Papa

De Renaissance is een boeiende cultuurperiode, die ongeveer geplaatst kan worden tussen 1400 en 1600. Renaissancecomponist Jacobus Clemens non Papa, of Jacques Clement, was één van de productiefste en…
Renaissancecomponist Johannes Ockeghem

Renaissancecomponist Johannes Ockeghem

Tijdens de renaissance vond in Europa een opleving plaats van kunst en cultuur. De renaissance wordt meestal geplaatst tussen de jaren 1400 en 1600. Johannes Ockeghem was een beroemde componist uit de…
Renaissancecomponist John Bull

Renaissancecomponist John Bull

De renaissance was een interessante periode in de geschiedenis, gekenmerkt door een hernieuwde belangstelling voor kunst en cultuur. Meestal wordt de renaissance geplaatst tussen de jaren 1400 en 1600…
Renaissancecomponist John Dowland

Renaissancecomponist John Dowland

De renaissance was een periode die ongeveer tussen 1400 en 1600 voor een herleving en opleving van kunst en cultuur zorgde. Verschillende renaissancecomponisten zijn afkomstig uit het Verenigd Koninkr…
Renaissancecomponist Lupus Hellinck

Renaissancecomponist Lupus Hellinck

In de renaissance werd door componisten uit de Nederlanden prachtige muziek gemaakt, waarin de componist maar ook de muzikanten hun eigenheid konden leggen en vinden. En dat is iets dat we ook in onze…
Renaissancecomponist Matthaeus Pipelare

Renaissancecomponist Matthaeus Pipelare

In de vijftiende eeuw brachten de Nederlanden heel wat begaafde componisten en muzikanten voort. Een van hen was Matthaeus Pipelare, een tijdgenoot van schilder Jeroen Bosch. Evenals Bosch werkte Pipe…
Renaissancecomponist Melchior Franck

Renaissancecomponist Melchior Franck

Met de opkomst van kunst en cultuur in de renaissance werden vele kunstenaars actief, ook in de muziek. Onder de vele renaissancecomponisten rekenen we ook de Duitse Melchior Franck. Eigenlijk is Melc…
Renaissancecomponist Michael Praetorius

Renaissancecomponist Michael Praetorius

Een van de bekende namen onder de de renaissance- en barokcomponisten is die van Michael Praetorius. Naast de compositie-prestaties werd Michael Praetorius nog om een andere reden beroemd: hij verzorg…
Renaissancecomponist Orlando di Lasso

Renaissancecomponist Orlando di Lasso

Een van de allerproductiefste componisten van de renaissance, een periode ongeveer tussen 1400 en 1600, eigenlijk van alle tijden, was Orlando di Lasso. Hoewel zijn naam anders doet vermoeden: Orlando…
Renaissancecomponist Philippe de Monte

Renaissancecomponist Philippe de Monte

In de renaissance (1400 - 1600) kwamen kunst en cultuur opnieuw tot ontwikkeling. Ook in de muziek waren er veel ontwikkelingen. Een van de componisten in de renaissance met een enorme productie was P…
Renaissancecomponist Tielman Susato

Renaissancecomponist Tielman Susato

In de renaissance (ongeveer van 1400 tot 1600) kwamen kunst en cultuur opnieuw tot leven. De renaissancecomponist Tielman Susato heeft ons een aantal mooie muziekstukken nagelaten. Tielman Susato was…
Renaissancecomponist William Byrd

Renaissancecomponist William Byrd

De renaissance is een cultuurperiode die je ongeveer kunt plaatsen tussen de jaren 1400 en 1600, niet alleen op het vaste land van Europa, maar ook in het Britse koninkrijk. In de renaissance waren in…
Renaissancecomponist: Josquin Des Prez

Renaissancecomponist: Josquin Des Prez

De renaissance is een cultuurperiode die vooral geplaatst wordt in de vijftiende en zestiende eeuw. De renaissancecomponist Josquin Des Prez was een belangrijke vertegenwoordiger van een nieuwe muziek…
Renaissancecomponisten Andrea en Giovanni Gabrieli

Renaissancecomponisten Andrea en Giovanni Gabrieli

De renaissancecomponisten Andrea en Giovanni Gabrieli worden vaak in één adem genoemd. Niet helemaal verwonderlijk, er is een familieband en het gebruik van een gelijkende stijl. In dit artikel gaan w…
Gepubliceerd door Hansvg op 07-12-2012, laatst gewijzigd op 02-10-2016. Het auteursrecht van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.

Bronnen en referenties
Schrijf mee!