Hansvg » Specials » Prins van oranje
Er valt nog zoveel te leren!

De Prins van Oranje

De Prins van Oranje In de familienaam van ons koningshuis vinden we het woord ‘oranje’. Voor de meeste mensen is oranje een kleur, die misschien wel associaties heeft met de koning, maar toch vooral stevig in het straatbeeld verschijnt tijdens belangrijke sportevenementen, zoals bij het EK of WK voetbal. Uiteraard hangt onze kleurkeuze samen met het koningshuis, dat meestal wordt teruggevoerd op Willem van Oranje, de Vader des Vaderlands, prins van Oranje. Toch was het 'oranje' méér dan een kleur alleen.
Orange / Bron: William Robert Shepherd, Wikimedia Commons (Publiek domein)Orange / Bron: William Robert Shepherd, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Het vorstendom Oranje

Willem van Oranje, van geboorte Willem van Nassau, dankt het stukje van Oranje in zijn naam aan het feit dat hij prins was van het vorstendom Oranje, ook wel prinsdom Oranje. Omdat dit gebied in Frankrijk is gelegen is de oorspronkelijke schrijfwijze Orange. We zouden dus eigenlijk moeten spreken van het prinsdom Orange. Het prinsdom maakte formeel onderdeel uit van het Heilige Roomse Rijk. Bijzonder detail is dat Orange geheel wordt omsloten door Frans gebied, en dus geïsoleerd ligt ten opzichte van dat Heilige Roomse Rijk, zeg maar de Duitse gebieden. Dat heeft uiteraard de nodige problemen gegeven, de Franse koning heeft het gebied graag willen inlijven in het Franse koninkrijk.

Prins van Oranje

De heersende vorst van dit gebied, dat ongeveer anderhalf keer de oppervlakte heeft van het eiland Texel, is de prins. Omdat Willem van Nassau het prinsdom in een erfenis kreeg werd hij op dat moment prins van Oranje. Als soeverein vorst over een bepaald gebied had de prins meer invloed dan de reguliere adel. Als prins van Oranje was je iemand om rekening mee te houden.

De eerste prins?

Vaak wordt gedacht dat Willem de eerste telg uit de Nassau-familie was die tevens prins van Oranje was. Dat is niet zo, zijn oom René van Chalon was dat ook al. Ook was Willem niet de eerste Nassau die stadhouder in één van de Nederlandse gewesten was. Een hele rits familieleden was hem al voorgegaan. Ook was Willem niet de eerste Nassau die én stadhouder én prins van Oranje was, want oom René van Chalon (geboren Nassau) was dat ook al.

Willem van Nassau, prins van Oranje / Bron: Adriaen Thomasz. Key, Wikimedia Commons (Publiek domein)Willem van Nassau, prins van Oranje / Bron: Adriaen Thomasz. Key, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Toch een unieke positie

Willem van Oranje, je kunt beter zeggen Willem van Nassau, prins van Oranje had wel een bijzondere positie in de geschiedenis van de Nederlanden. Hij was de eerste stadhouder uit het huis Nassau, tevens prins van Oranje, die niet door het gezag van een Spaanse koning was aangesteld, maar door de Staten-Generaal van de Nederlanden zelf. In die zin staat Willem dus inderdaad als fundament van het huidige Nederland.

Meer prinsen

Het prinsdom Oranje werd na de dood van Willem geërfd door diens oudste zoon, Filips Willem. Als stadhouder werd Willem opgevolgd door zijn tweede zoon, Maurits. Het is belangrijk in te zien dat het erven van het prinsdom Oranje niet automatisch een leidende rol in het Nederlandse staatsbestel betekende. De stadhouder werd tot het begin van de achttiende eeuw aangesteld door de Staten-Generaal, pas daarna werd het ambt erfelijk.

Titulair

Vanaf 1713 gaat het prinsdom verloren en wordt ingelijfd door Frankrijk. De titel mag echter toch worden gevoerd. Vanaf dat moment zijn er zelfs drie families die de titel prins van Oranje mogen voeren. Eén in Frankrijk, één in Duitsland en één in de Nederlanden. Vanaf koning Willem I is er sprake van een dynastieke titel.
De prinsen van het prinsdom Oranje

De prinsen van het prinsdom Oranje

In de familienaam van het Nederlandse koningshuis vinden we Oranje-Nassau. Het stukje ‘Oranje’ verwijst naar het prinsdom Oranje. Al sinds de tijd van Willem van Oranje wordt Nederland en de heersende…
René van Chalon, prins van Oranje

René van Chalon, prins van Oranje

Bij prins van Oranje denken we misschien het allereerst aan de Nederlandse Vader des Vaderlands, prins Willem van Oranje, stadhouder in de Nederlanden net voor en aan het begin van de Tachtigjarige oo…
Willem van Nassau, prins van Oranje

Willem van Nassau, prins van Oranje

Na het kinderloos overlijden van René van Chalon, prins van Oranje, kwam diens erfenis terecht bij zijn neef, Willem van Nassau, zoon van Willem van Nassau-Dillenburg, bijgenaamd de Rijke. De toen nog…
Filips Willem, prins van Oranje

Filips Willem, prins van Oranje

In onze vaderlandse geschiedenis hebben we geleerd dat na de dood van Willem van Oranje zijn zoon Maurits zijn rol overnam. We nemen daarbij te gemakkelijk aan dat Maurits ook meteen prins van Oranje…
Maurits van Nassau, prins van Oranje

Maurits van Nassau, prins van Oranje

Na de dood van Willem van Oranje ging de titel ‘prins van Oranje’ naar de oudste zoon van Willem, Filips Willem die onder de hoede was van de Spaanse kroon. Maurits, die door de Staten-Generaal in de…
Frederik Hendrik, prins van Oranje

Frederik Hendrik, prins van Oranje

Nadat Maurits van Nassau, prins van Oranje, zonder wettige kinderen was overleden, erfde zijn jongste broer Frederik Hendrik zijn bezittingen en zijn titels. Frederik Hendrik, prins van Oranje, werd d…
Willem II van Nassau, prins van Oranje

Willem II van Nassau, prins van Oranje

Toen in 1647 Frederik Hendrik, prins van Oranje, overleed was het al duidelijk wie hem zou gaan opvolgen. Zijn zoon Willem was als jong kind al benoemd als toekomstig stadhouder in de meeste Nederland…
Willem III van Nassau, prins van Oranje, koning van Engeland

Willem III van Nassau, prins van Oranje, koning van Engeland

Toen Willem III van Nassau werd geboren was hij meteen prins van Oranje, omdat zijn vader, prins Willem II, net acht dagen tevoren was overleden. Prins Willem III zou na het Stadhouderloze tijdperk de…
Johan Willem Friso van Nassau-Dietz, prins van Oranje

Johan Willem Friso van Nassau-Dietz, prins van Oranje

Stadhouder Willem III van Oranje-Nassau, tegens koning Willem III van Engeland overleed in 1702. Omdat hij geen kinderen had stierf zijn lijn uit. Voor zijn dood had hij Johan Willem Friso van Nassau-…
Willem IV, prins van Oranje

Willem IV, prins van Oranje

Toen Willem Karel Hendrik Friso, prins van Oranje, op 1 september 1711 ter wereld kwam, was zijn vader juist anderhalve maand tevoren bij een noodlottig ongeval in het Hollands Diep verdronken. Zijn v…
Willem V, prins van Oranje

Willem V, prins van Oranje

De glorieuze Gouden Eeuw was met stadhouder Willem III ten einde gekomen. De voortdurende oorlogshandelingen hadden de natie, hoewel overeind gebleven, financieel uitgeput. Tijdens het volgende stadho…
Willem VI, prins van Oranje, koning der Nederlanden

Willem VI, prins van Oranje, koning der Nederlanden

De gebeurtenissen aan het eind van de achttiende eeuw maakten een eind aan de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en bovendien aan het erfstadhouderschap van Willem V, prins van Oranje. Er zou e…
Prinsen van Oranje, de Duitse prins van Oranje

Prinsen van Oranje, de Duitse prins van Oranje

In 1702 overleed stadhouder Willem III, tevens koning Willem III van Engeland. Omdat hij geen kinderen had ging de erfenis naar zijn achterneef Johan Willem Friso, stadhouder van Friesland. Deze zou o…
Gepubliceerd door Hansvg op 09-11-2015, laatst gewijzigd op 24-09-2019. Het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.

Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Unkown, SVG = Own Work, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Geschiedenis_van_Orange
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Orange_(prinsdom)
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_prin(ses)sen_van_Oranje
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Prins_van_Oranje-Nassau
Schrijf mee!